3 cách kiểm tra thông tin ổ cứng trên Win 10 cực dễ
Máy chạy chậm, ổ cứng kêu lạch cạch hay bạn vừa mua laptop cũ và không biết tình trạng ổ thế nào? Lúc này, biết cách kiểm tra thông tin ổ cứng trên Win 10 là cực kỳ quan trọng để bảo vệ dữ liệu và ví tiền của bạn. Chỉ với vài công cụ đơn giản, bạn sẽ biết được ổ còn khỏe hay đã "xuống cấp", cần thay gấp. Cùng mình đi từng bước, dễ lắm, không rắc rối đâu.
Tại sao cần kiểm tra thông tin ổ cứng Win 10?
Ổ cứng là nơi chứa tất cả dữ liệu quan trọng: ảnh, video, tài liệu công việc, file kế toán... Nên nếu ổ "đột tử" mà không kịp chuẩn bị thì đúng nghĩa không kịp trở tay. Vì vậy, việc thường xuyên kiểm tra thông tin ổ cứng trên Win 10 sẽ giúp bạn nắm được sức khỏe của ổ, phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường trước khi mọi thứ trở nên quá muộn.
Nếu bạn mua máy cũ, kiểm tra ổ cứng trên Win 10 là bước bắt buộc. Thông qua các thông số như số giờ đã hoạt động (Power On Hours), số lần bật tắt, số sector đã bị thay thế... bạn sẽ biết được ổ đã dùng nhiều hay chưa, chủ cũ có "vắt kiệt" máy hay chỉ dùng nhẹ nhàng. Nhờ đó, bạn định giá lại được chiếc máy mình sắp mua có đáng tiền hay không.
Một lý do nữa là phát hiện bad sector sớm. Bad sector là những vùng nhỏ trên ổ cứng bị hỏng, không còn đọc/ghi dữ liệu ổn định. Nếu để lâu, số bad sector có thể tăng lên, dữ liệu lưu ở đó dễ bị lỗi, mất file, thậm chí khiến Windows treo, xanh màn hình. Khi bạn thường xuyên kiểm tra thông tin ổ cứng trên Win 10, bạn sẽ kịp thời backup dữ liệu sang ổ khác, thay ổ mới trước khi ổ cũ hỏng hoàn toàn. Đầu tư vài phút kiểm tra, đổi lại sự yên tâm lâu dài.
Kiểm tra ổ cứng Win 10 bằng CHKDSK
Cách cơ bản nhất, có sẵn trong Windows 10 mà không cần cài thêm phần mềm là dùng lệnh CHKDSK. Đây là công cụ kiểm tra và sửa lỗi hệ thống file, đồng thời dò tìm bad sector trên ổ cứng. Nếu bạn thấy máy chạy chậm bất thường, thỉnh thoảng bị treo, lỗi khi copy file hoặc nghi ngờ ổ cứng có vấn đề, hãy thử chạy CHKDSK trước. Ưu điểm là công cụ tích hợp sẵn, miễn phí, độ tin cậy cao.
Tuy CHKDSK không hiển thị chi tiết như phần mềm chuyên dụng, nhưng nó là một trong những bước đầu tiên bạn nên dùng khi muốn kiểm tra thông tin ổ cứng trên Win 10. Đặc biệt, với tham số /f và /r, CHKDSK có thể tự động phát hiện và "cô lập" bad sector, giúp Windows tránh ghi dữ liệu vào những vùng đã hỏng, giảm nguy cơ lỗi file. Lưu ý là quá trình này có thể khá lâu, nên bạn nên tranh thủ lúc không dùng máy gấp, ví dụ buổi tối trước khi đi ngủ.
Các bước chạy CHKDSK trên Windows 10
Để chạy CHKDSK đúng cách và có hiệu quả, bạn làm lần lượt như sau:
- Nhấn nút Start (logo Windows) ở góc trái dưới màn hình.
- Gõ cmd vào ô tìm kiếm.
- Chuột phải vào Command Prompt và chọn Run as administrator để mở với quyền Admin (rất quan trọng).
- Trong cửa sổ màu đen, gõ lệnh:
chkdsk C: /f /r
C:là ký tự phân vùng cần kiểm tra. Nếu muốn kiểm tra ổ khác, thay bằng D:, E:.../flà lệnh tự động sửa lỗi hệ thống file./rlà lệnh dò tìm bad sector và phục hồi dữ liệu có thể đọc được.
- Nhấn Enter.
- Đóng tất cả ứng dụng đang mở, lưu lại công việc.
- Khởi động lại máy tính bằng Start > Power > Restart.
- Khi máy khởi động lại, Windows sẽ tự động chạy CHKDSK trước khi vào màn hình chính. Bạn chỉ việc để máy tự chạy, tuyệt đối không tắt ngang.
Thời gian chạy CHKDSK có thể từ 30-60 phút, thậm chí hơn nếu ổ dung lượng lớn hoặc có nhiều lỗi. Sau khi hoàn thành, máy sẽ tự boot vào Windows như bình thường. Nếu bạn muốn xem báo cáo chi tiết, có thể mở Event Viewer, nhưng với người dùng phổ thông, chỉ cần để ý xem sau khi chạy CHKDSK, máy còn lỗi treo, xanh màn hình, báo lỗi file nữa hay không. Đây là một trong những cách kiểm tra thông tin ổ cứng trên Win 10 theo kiểu "căn bản mà hiệu quả" nhất.
Dùng CrystalDiskInfo - phần mềm kiểm tra ổ cứng Win 10 tốt nhất
Nếu bạn muốn xem chi tiết sức khỏe ổ cứng, nhiệt độ, số giờ đã chạy, số lần bật tắt... thì CrystalDiskInfo là lựa chọn gần như "quốc dân". Phần mềm này miễn phí, rất nhẹ, giao diện đơn giản, phù hợp cho cả người mới. Đây cũng là công cụ mình hay dùng nhất khi cần kiểm tra thông tin ổ cứng trên Win 10 cho khách hoặc cho chính máy của mình.
CrystalDiskInfo đọc trực tiếp các thông số SMART (Self-Monitoring, Analysis, and Reporting Technology) mà ổ cứng/SSD nào cũng có. Dựa vào đó, phần mềm đánh giá nhanh tình trạng ổ bằng 3 màu: Good (xanh), Caution (vàng) và Bad (đỏ). Chỉ cần nhìn màu là bạn đã biết ổ đang khỏe hay đã... "già yếu". Ngoài ra, nó còn cho bạn thấy rõ Power On Hours (số giờ đã chạy), Load/Unload Cycle Count (số lần đầu đọc/ghi được nâng/hạ), Reallocated Sector Count (số sector đã bị thay thế)... đây là những con số cực kỳ hữu ích khi kiểm tra máy cũ.
Cách tải và xem thông tin trong CrystalDiskInfo
- Mở trình duyệt (Chrome, Edge...).
- Tìm kiếm từ khóa CrystalDiskInfo trên Google.
- Vào trang chủ của phần mềm (thường là của Crystal Dew World) và tải bản Standard Edition hoặc Portable (bản Portable không cần cài, chỉ giải nén là chạy được).
- Nếu tải bản cài đặt, mở file .exe và cài như phần mềm bình thường: bấm Next vài lần, chọn Install, chờ xong rồi bấm Finish.
- Mở CrystalDiskInfo từ Start hoặc từ file .exe (nếu dùng bản Portable).
- Health Status (Tình trạng sức khỏe):
- Good (màu xanh): ổ còn khỏe, chưa có dấu hiệu hỏng đáng kể.
- Caution (màu vàng): một số thông số bắt đầu bất thường, cần theo dõi và backup dữ liệu ngay.
- Bad (màu đỏ): ổ đã hỏng nặng, nên thay càng sớm càng tốt.
- Temperature (Nhiệt độ): Thường từ 30-50°C là ổn. Nếu thường xuyên trên 55-60°C, nên kiểm tra lại quạt, khe tản nhiệt, môi trường sử dụng.
- Power On Hours: Số giờ ổ đã hoạt động. Dùng để ước lượng độ "già" của ổ, nhất là khi mua máy cũ.
- Load/Unload Cycle Count: Số lần đầu đọc/ghi được nâng lên/hạ xuống (thường thấy ở HDD). Số quá cao có thể cho thấy ổ đã dùng nhiều.
- Reallocated Sector Count: Số sector hỏng đã bị thay thế. Con số này càng cao càng đáng lo. Nếu chỉ hơi nhích và Health Status ở mức Caution, bạn nên backup ngay và theo dõi thường xuyên.
Dựa trên các thông số này, bạn sẽ nắm rất rõ tình trạng ổ. Trong rất nhiều trường hợp, chỉ cần mở CrystalDiskInfo 10 giây là biết ngay vì sao máy chậm: ổ quá nóng, ổ đã có nhiều sector thay thế, thời gian chạy quá lớn... Đây chính là cách kiểm tra thông tin ổ cứng trên Win 10 chính xác và trực quan nhất cho người dùng phổ thông. Nếu thấy trạng thái Caution hoặc Bad, đừng chờ đến lúc mất dữ liệu mới tính chuyện thay ổ.
Kiểm tra tốc độ đọc ghi bằng CrystalDiskMark
Không chỉ sức khỏe, tốc độ đọc/ghi cũng là yếu tố quan trọng để đánh giá ổ cứng còn "ngon" hay không. Có nhiều trường hợp CrystalDiskInfo báo Good, nhưng bạn vẫn thấy máy chậm, mở file lâu, copy ì ạch. Lúc này, dùng CrystalDiskMark để đo tốc độ thực tế là rất hữu ích. Đây là phần mềm miễn phí, cực kỳ phổ biến để đo tốc độ ổ cứng/SSD trên Windows.
CrystalDiskMark cho phép bạn đo tốc độ Sequential Read/Write (đọc/ghi tuần tự, thường dùng khi copy file lớn) và Random Read/Write (đọc/ghi ngẫu nhiên, ảnh hưởng nhiều đến tốc độ mở ứng dụng, boot Windows...). Từ đó, bạn so sánh với tốc độ nhà sản xuất công bố để xem ổ còn chạy tốt không. Đặc biệt khi kiểm tra thông tin ổ cứng trên Win 10 cho ổ SSD mới thay hoặc khi mua ổ cũ, đây là bước không nên bỏ qua.
Thông thường, SSD SATA mới sẽ có tốc độ Sequential Read tầm 500 MB/s trở lên, còn HDD truyền thống thường chỉ khoảng 100-150 MB/s. Nếu bạn đo thấy SSD chỉ chạy được khoảng 150-200 MB/s, có thể đang bị giới hạn bởi cổng kết nối, driver, hoặc ổ có vấn đề. Còn HDD mà tụt xuống dưới 70-80 MB/s, kèm tiếng kêu lạ, lag, nên cân nhắc backup và thay mới. Một lưu ý nhỏ: để các công cụ hệ thống như CHKDSK và phần mềm hoạt động ổn định, không bị lỗi vặt do bản Windows không chuẩn, bạn nên dùng Windows bản quyền, kích hoạt đầy đủ.
Trong trường hợp bạn đang dùng Windows chưa kích hoạt hoặc muốn nâng cấp lên Windows 10 Pro ổn định hơn, bạn có thể tham khảo mua key win 10 bản quyền. Khi Windows được kích hoạt chính chủ, các bản cập nhật, tính năng bảo mật, cũng như công cụ chẩn đoán hệ thống sẽ hoạt động đầy đủ và ổn định hơn, giúp việc kiểm tra và bảo vệ ổ cứng chính xác lâu dài.
Cách dùng CrystalDiskMark đo tốc độ ổ cứng/SSD
- Mở trình duyệt và tìm kiếm CrystalDiskMark trên Google.
- Truy cập trang chính thức của phần mềm và tải bản mới nhất (chọn bản phù hợp 64-bit nếu máy bạn dùng Windows 10 64-bit).
- Cài đặt như bình thường hoặc dùng bản Portable nếu có.
- Mở CrystalDiskMark từ Start hoặc file .exe.
- Ở phần chọn ổ (dòng có chữ C:, D:...), chọn đúng ổ cứng/SSD bạn muốn test.
- Ở phần số lần chạy test (mặc định thường là 5) và dung lượng test (mặc định 1GiB), bạn có thể giữ nguyên nếu không biết chỉnh thế nào.
- Bấm nút All để phần mềm tự chạy toàn bộ bài test.
- SEQ1M Q8T1 / SEQ1M Q1T1: Tốc độ đọc/ghi tuần tự, dùng khi copy file lớn.
- RND4K Q32T1 / RND4K Q1T1: Tốc độ đọc/ghi ngẫu nhiên file nhỏ, ảnh hưởng nhiều đến cảm giác dùng máy hàng ngày.
Kết luận
Ổ cứng khỏe thì máy mới chạy mượt, dữ liệu mới an toàn, nên đừng đợi đến lúc máy treo, mất file rồi mới kiểm tra. Với Windows 10, bạn có thể kết hợp CHKDSK để sửa lỗi cơ bản, dùng CrystalDiskInfo để xem chi tiết sức khỏe ổ và CrystalDiskMark để đo tốc độ đọc/ghi, từ đó đánh giá chính xác tình trạng hiện tại. Bất cứ khi nào CrystalDiskInfo báo Caution hoặc Bad, hãy backup ngay và chuẩn bị thay ổ càng sớm càng tốt.
Nếu bạn đang dùng Windows chưa kích hoạt hoặc muốn hệ thống ổn định hơn để các công cụ kiểm tra hoạt động chính xác, hãy cân nhắc mua key win 10 bản quyền. Đầu tư cho Windows chuẩn một lần, bạn sẽ yên tâm hơn rất nhiều trong việc theo dõi và bảo vệ ổ cứng cũng như toàn bộ dữ liệu quan trọng.
